Sebuah karya lagenda dari Turki tentang seorang lelaki Turki yang menjadi lagenda dunia! Pernah anda dengar tentang ‘The Librarian With A Donkey’? Pustakawan Berkeldai. Beliaulah yang diberi gelaran hebat ini. Mustafa Güzelgöz ialah seorang pustakawan yang bekerja di sebuah perpustakaan kecil di Ürgüp. Namun disebabkan atas kesibukan kerja yang memberikan nafkah harian dan juga jarak yang jauh,penduduk jarang atau tidak sama sekali ke perpustakaan. Hal ini membuatkan beliau berfikir—jika orang tidak datang ke perpustakaan, maka buku yang harus pergi kepada mereka. Dengan semangat yang tinggi dan juga gila, beliau membawa seekor keldai untuk membawa buku ke desa-desa terpencil. Beliau dapat membawa buku ke pelbagai kawasan desa dan terpencil kepada mereka yang tidak pernah membaca buku, terutamanya wanita dan kanak-kanak. Tujuan murni beliau untuk meningkatkan pembacaan dan literasi di desa pada awalnya dipandang pelik dan mendapat tentangan daripada pihak berkuasa tempatan, namun kejayaan sistem perpustakaan bergerak ini akhirnya mendapat pengiktirafan yang hebat di seluruh negara dan kemudian dunia. Bermula dengan mengedarkan buku, Mustafa berjaya mendirikan perpustakaan desa, malahan menganjurkan pelbagai aktiviti ilmiah seperti wacana, syarahan dan kursus kemahiran di situ. Sudah tentu perjalanan Mustafa tidak mudah. Beliau berhadapan dengan cabaran birokrasi dan tekanan apabila masalah masyarakat setempat juga mula diperjuangkan. Karya ini dikumpulkan dan diceritakan semula oleh seorang sasterawan ulung Turki - Fakir Baykurt. Beliau menulis semula pengalaman Mustafa Guzelgoz dengan cermat dan judulkannya Pustakawan Berkeldai. Kini buku ini sedang disebarluas ke seluruh dunia untuk memperingati beliau. Apabila bukunya diterbitkan dan diberitahu yang tinggal hanyalah sebuah buku berjudul Pustakawan Berkeldai (kini dalam Bahasa Melayu ini), Mustafa, tersenyum kecil dan dengan nada rendah hati berkata, “Cukuplah ini untuk seorang manusia.”
Author
Asıl adı Tahir olan Fakir Baykurt 1929 yılında Burdur’da doğdu. 1948’de Gönen Köy Enstitüsü’nü bitirdikten sonra köy öğretmeni olarak çalışan yazar, 1955’te Gazi Eğitim Enstitüsü’ndeki eğitimini tamamladıktan sonra Sivas, Hafik ve Şavşat’ta Türkçe öğretmenliği yaptı. Demokrat Parti yönetimi tarafından öğretmenlikten alınarak pasif bir göreve getirildi. 1958’de Cumhuriyet gazetesinde yayımlanan ilk romanı Yılanların Öcü nedeniyle hakkında kovuşturma açıldı. 1960 yılındaki askeri müdahalenin ardından ilköğretim müfettişliğine getirildi. 1962-63 yıllarında ABD Bloomington Indiana Üniversitesi’nde ders araçları konusunda uzmanlık eğitimi gören Baykurt, Türkiye Öğretmenler Sendikası’nın (TÖS) ve Türkiye Öğretmenler Dernekleri Milli Federasyonu’nun (TÖDMF) genel başkanlığına seçildi. 1969 yılında Türkiye çapındaki ilk öğretmenler boykotuna katıldığı için bir kez daha açığa alındı ve 12 Mart 1971’deki askeri darbeden sonra uzun süre tutuklu kaldı. Edebiyata şiirle adım atan Fakir Baykurt, yazın hayatını toplumcu gerçekçi bir yaklaşımla yazdığı kısa öyküler ve köy notlarıyla sürdürdü. Yeditepe, Varlık, Cumhuriyet, Evrensel ve Yön gibi dergi ve gazetelerde çeşitli yazıları çıkan Baykurt, 1955’te öykülerini derlediği ilk kitabı Çilli’yi yayımladı. Bunu, köy yaşamını, köylünün arzularını, sıkıntılarını ve çelişkilerini dile getirdiği hikâye kitapları ve romanları izledi. Yalın, şiirsel bir dil kullanan yazar, eserlerinde halka mal olmuş deyişlere ve deyimlere de sıklıkla yer vermiştir. Tırpan ile 1970 TRT ve 1971 TDK ödüllerini, Can Parası (1973) ile Sait Faik Hikâye Armağanı’nı, Kara Ahmet Destanı’yla Orhan Kemal Roman Armağanı’nı kazanan yazarın Yılanların Öcü adlı yapıtı 1961’de Metin Erksan, 1985’te Şerif Gören tarafından filme çekildi. 11 Ekim 1999’da Almanya’nın Essen kentinde vefat eden Fakir Baykurt’un cenazesi, 1977’den beri yaşadığı Duisburg’da düzenlenen bir törenden sonra İstanbul’a getirilerek Zincirlikuyu Mezarlığı’nda toprağa verildi. Fakir Baykurt’un Yılanların Öcü (1958), Irazca’nın Dirliği (1961), Onuncu Köy (1961), Kamlumbağalar (1967), Amerikan Sargısı (1967), Tırpan (1970), Köygöçüren (1973), Keklik (1975), Kara Ahmet Destanı (1977), Yayla (1977), Yüksek Fırınlar (1983), Koca Ren (1986), Yarım Ekmek (1998), Eşekli Kütüphaneci (2000) adlı romanları yanında, onlarca hikâye, şiir ve çocuk kitapları yayımlanmıştır. Kitapları çeşitli dillere çevrilmiş, Türkiye’de ve çevrildiği ülkelerde birçok ödül almıştır. ———————————————————- Fakir Baykurt, who wrote under various pen names such as Osman Akpürçek, Tarik Kirat, Yasar Yalçin, and Mehmet Gazi, was born on June 15, 1929 in the Burdur province of Turkey. In his works, Baykurt deals with the problems and the conflicts that rural folk experience. Yet he is not a mere onlooker, but also an activist who strived to change both society and individuals. Baykurt claimed that the importance of literature came not from its subject matter, but from the language that it used. His works featured the same natural, plain Turkish that the people used. In his own words, “I have always written with the beautiful words I heard from my mother, from my aunt, and from my villagers. And then they became my own words. I have never been an extreme nationalist, yet when it comes to language I am more king than the king—if such a thing can be measured. In other words, I would sacrifice my life for language. Language is a confidant, and it is the source of my courage. That is where the light is.” Hence, his works featured plain and familiar language that could easily appeal to various groups within society. In his works, he frequently used proverbs, idioms and regional words that he had collected from Turkish folk literature.
