Türk Edebiyatı

Bir töre komedisi özelliği taşıyan "Şair Evlenmesi", görücü usulüyle evliliğin sakıncalarını konu almaktadır. Batılı tutum ve davranışı, kılık ve kıyafetiyle pek sevilmeyen, eğitimli olmasına rağmen saf bir yapıya sahip olan Müştak Bey, şairliğe özenmiş romantik bir gençtir. İki kardeşten yaşı küçük olan Kumru Hanım'ı sevmektedir. Kılavuz ve yenge hanımlar aracılığıyla evlenmeye çalışır. Bu kadınlar mahallenin imamı Ebüllâklaka ile iş birliği yaparak Müştak Bey'i Kumru Hanım'ın ablası Sakine Hanım'la evlendirmeye kalkışırlar. Müştak Bey, nikâh sonrasında kendisiyle evlendirilen kişinin, Kumru Hanım'ın çirkin ve yaşlı ablası Sakine Hanım olduğunu görünce önce bayılır, sonra itiraz eder. Mahallelinin de işe karışmasıyla başına gelenleri kabul etme mecburiyetinde kalan Müştak Bey'in imdadına arkadaşı Hikmet Bey yetişir. Şinasi Batılı bir eseri tercüme etme veya uyarlama yoluna giderek daha geniş kadrolu bir tiyatro eseri meydana getirme yoluna gitmemiş, halk tiyatrosu motiflerini kullanarak tiyatro yazarlarına adeta mesaj vermek istemiştir.

Tanzimat Edebiyatı yazarlarından Şemsettin Sami’nin kaleme aldığı Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat, Osmanlıca harflerle basılmış ilk Türkçe roman olma özelliğini taşır. Talat küçük yaşta babasız kalır ve annesi tarafından büyütülür. Fitnat ise annesinin ölümü üzerine baskıcı üvey babasıyla yaşamaktadır. Bu iki gencin ilk görüşte aşkıyla başlayan roman, acıklı ve hazin bir şekilde son bulacaktır. Talat ve Fitnat’ın aşkı çerçevesinde yaşadığı dönemin evlilik ve ahlaki değerlerini, toplumsal hayatını, tanışmadan yapılan evlilikleri ve onların doğurduğu sonuçları tüm yalınlığıyla anlatan Şemsettin Sami, o dönemi öğrenmek isteyen bugünün okurları için de zengin bir hazine bırakıyor.