Wszystkie kłopoty zaczęły się, kiedy staremu Smykowi dusza się przewróciła—a może nawet jeszcze wcześniej. Dość, że rychło później w Smoczogórach jęły duć wichry tak straszliwe, że surowi i od pokoleń hartowani zmienną górską pogodą górale zlękli się, czy przypadkiem czymś nie zawinili Władcy Wichrów. Smoczogórska starszyzna uradziła więc, że trzeba tę sprawę starannie zbadać, winowajcę ukarać i przebłagać rozsierdzonego Władcę Wichrów. Tajemnicę okrutnych wichur mają wyśledzić Berda, nowy gęślarz roku Kościanów, i Wrzosiec, młody uczony z Lacerty, który wyruszył z akademii w poszukiwaniu śladów smoków. A w wyprawie będzie im towarzyszyć odwieczna nuta, która nie została wymyślona przez człowieka, a także skrzat, przewodnik dusz.

Jak wiadomo, czarty własnych dusz nie mają, dlatego są na ludzkie bardzo łase. Latały więc po Smoczogórach na skrzydłach wichrów i srodze ludzi prześladowały, dusze im wykradając. Najgorzej zaś działo się w Jasionce, która leżała blisko Czartaka, siedziby kusicieli. Czarty były podstępne i każdego górala podchodziły inaczej. Juhas Koreda spotkał swojego na łące, tuż po przebudzeniu z popołudniowej drzemki – a był to czart nudy, uprzykrzenia i gnuśności. Odtąd młodemu góralowi wszystko zbrzydło. Chciał się nawet obwiesić z tego nieszczęścia. Ale jak sobie pomyślał, ile rzeczy musiałby zrobić, by do tego obwieszenia doszło, to machał ręką i znów zastygał na progu. Tymczasem pośrodku zimy na znękaną Jasionkę spadło nowe zło – potężna kurniawa, po której ludzie zaczęli tracić pamięć. Wtedy właśnie na prośbę przybranej matki Koreda postanowił zmierzyć się ze swym czartem i wyruszyć do królestwa dziwożon, aby ocalić Jasionkę od zagłady.

W eremie boga Los, gdzie w przedziwny sposób splatają się ludzkie dzieje, stary Ropuch spisuje swoje opowieści. Ich bohaterowie nie ratują świata, nie mają żadnej misji do spełnienia. Można odnieść wrażenie, że urodzili się tylko po to, by świat mógł z nich zakpić. Dlaczego zatem trafiają do opowieści starego Ropucha? Każdy z nich doświadczy czegoś dziwnego. Uczony niepostrzeżenie okaże się bohaterem czytanej przez siebie księgi. Niewierzący w cuda pielgrzymi doświadczą cudu, który zmieni ich życie. Ktoś zostanie swoim ojcem, swoim synem i swoim dziadkiem. Kat zmieni się w swoją ofiarę, a samotny mnich sam wymyśli świat, w którym narodził się wiele lat wcześniej. Możliwe, że stary Ropuch postradał rozum. A jeśli mówi prawdę?